Het fructaanindexgehalte in gras verandert ieder moment van de dag, mede door de temperatuur, tijd van het jaar en invloed van direct zonlicht. Met de Vitalstyle Fructaanindex krijg je makkelijk en snel inzicht in het actuele risico van het gras voor je paard.
Weet wanneer het fructaangehalte in het gras is verhoogd.
Helpt je keuzes maken voor het moment van weidegang.
Ontvang je persoonlijke advies op basis van jouw invoer.
Altijd kosteloos bij de hand. Voor de gezondheid van jouw paard.
Verwacht suikergehalte in gras. Vul je postcode in voor jouw locatie.
Dit is geen meting. Het is een schatting uit de weersverwachting. Grassoort, bemesting, graslengte en beweiding wegen zwaar mee en zitten er niet in. De index is vooral bedoeld voor paarden met EMS, PPID of eerdere hoefbevangenheid. Overleg met je dierenarts.
Gras maakt suiker aan met zonlicht en verbruikt die weer om te groeien. Groeien lukt alleen als het warm genoeg is, dus bij kou blijft de suiker in het blad zitten. Fructaan is een van die suikers en geeft de index zijn naam, maar het risico voor het paard loopt via insuline: suiker uit gras laat de insulinewaarde stijgen, en een te hoge insulinewaarde is de belangrijkste oorzaak van weidegerelateerde hoefbevangenheid. De index rekent per uur de afgelopen dagen door op basis van temperatuur, bewolking en daglengte.
De waarde is daardoor het laagst vlak na zonsopgang en het hoogst aan het eind van de middag. Hij loopt het sterkst op bij heldere dagen met koude nachten. Belangrijke uitzondering: zakt de nacht onder ongeveer 5°C, dan valt de nachtelijke afbraak stil en blijft het gehalte ook in de ochtend hoog.
Er bestaat geen gepubliceerd onderzoek dat een weermodel als dit heeft getoetst aan gemeten suikerwaarden in de wei. Gebruik de index om dagen onderling te vergelijken, niet als absolute waarde.
Let op: dit is een indicatie op basis van weersvoorspellingen en houdt geen rekening met grassoort, bemesting, begrazing of bodem. Gebruik het als hulpmiddel, niet als absolute zekerheid.
De index hierboven schat het suikergehalte in gras op basis van de weersverwachting. Dat is een berekening, geen meting in jouw weiland. Hieronder lees je hoe hij werkt, voor welke paarden hij bedoeld is en waar de grenzen liggen.
De fructaanindex schat hoeveel suiker er op dit moment in het gras zit, op basis van de weersverwachting voor jouw locatie. Hij rekent per uur terug over de afgelopen dagen: hoeveel zon er was, hoe koud de nachten waren en hoe lang de dagen zijn.
Wat de index niet doet, is meten. Er komt geen grasmonster aan te pas. Twee weilanden naast elkaar kunnen op dezelfde dag flink verschillen. Gebruik de index om dagen met elkaar te vergelijken, niet als een waarde waar je een rantsoen op baseert. Wil je weten wat er echt in jouw gras zit, dan is een graskuil of versgrasanalyse de enige manier.
Suiker uit gras laat de insulinewaarde in het bloed stijgen. Bij paarden en pony's met een verstoorde suikerhuishouding schiet die waarde te ver door, en een langdurig te hoge insulinewaarde is volgens de huidige veterinaire consensus de belangrijkste oorzaak van weidegerelateerde hoefbevangeheid.
Het Universitair Dierenziekenhuis in Utrecht schrijft dat minstens de helft van de paarden en pony's met hoefbevangenheid ook PPID of het equine metabool syndroom heeft. Word Horse Welfare, beoordeeld door specialist David Rendle, stelt het scherper: vrijwel alle gevallen van hoefbevangenheid worden veroorzaakt door hoge insulinewaarden.
Het gaat dus niet om suiker die rechtstreeks de hoef beschadigt, maar om suiker die via insuline een probleem wordt bij een gevoelig paard.
Gras maakt suiker met zonlicht en verbruikt die weer om te groeien. Groeien lukt alleen als het warm genoeg is. Zakt de temperatuur onder ongeveer 5 graden, dan stopt de groei terwijl de fotosynthese doorgaat. De suiker stapelt zich dan op.
Eurofins Agro, dat vers gras in Nederland analyseert, ziet dit terug in de metingen en schrijft stijgingen van het suikergehalte toe aan meer zonuren in combinatie met koude nachten.
Het bekendste advies is om gevoelige paarden vroeg in de ochtend te laten grazen, omdat het suikergehalte dan het laagst is. Dat klopt op een gewone dag.
Maar juist op de dagen dat deze index hoog staat, gaat dat advies niet op. Penn State Extension beschrijft het zo: zodra de nachttemperatuur onder ongeveer 4 tot 7 graden zakt, valt de afbraak van suiker grotendeels stil en blijft het gehalte 's ochtends gewoon hoog. De ochtenddip die je verwacht, komt er dan niet.
Kort gezegd: na een koude, heldere nacht is vroeg weiden geen veilige oplossing.
Een weermodel kent alleen temperatuur, bewolking en daglengte. Een flink deel van het suikergehalte wordt bepaald door dingen die daarbuiten vallen:
Elk van deze factoren kan het gehalte tientallen procenten verschuiven. Daarom is de index een hulpmiddel en geen oordeel over jouw weiland.
Voor de meeste gezonde paarden met voldoende beweging is het suikergehalte van gras geen dagelijkse zorg. De index is vooral relevant als er sprake is van:
Rassen die van oorsprong op schrale grond leven, zoals shetlanders, haflingers, tinkers, friezen en welsh cobs, zijn hier gevoeliger voor. Twijfel je of jouw paard tot deze groep hoort, overleg dan met je dierenarts. Dat is ook de enige manier om insulinewaarden echt vast te stellen.
Het ligt voor de hand om de weidetijd in te korten op een dag met een hoge index. Dat werkt minder goed dan het lijkt. De Europese consensusverklaring over het equine metabool syndroom beschrijf dat pony's in drie uur tijd al meer dan negen tienden procent van hun lichaamsgewicht aan droge stof kunnen opnemen. Ze gaan simpelweg sneller eten.
Wat wel helpt:
Er is geen gepubliceerd onderzoek waarin een weergebasseerd model voor grassuiker is getoetst aan gemeten waarden in de wei. Dat geldt voor deze index en voor alle vergelijkbare indexen die in Nederland circuleren. De onderliggende plantenfysiologie is goed onderbouwd, de vertaling naar een getal tussen de 0 en 100 is dat niet.
We zijn daar liever eerlijk over. De index is bedoeld om je te helpen inschatten of vandaag riskanter is dan gisteren. Hij vervangt geen grasanalyse en zeker geen dierenarts.
Fructaan is een van de suikers in gras en is jarenlang gezien als de directe boosdoener. Die gedachte komt uit onderzoek waarbij paarden via een maagsonde een grote hoeveelheid geconcentreerd fructaan kregen toegediend. Dat is geen grazen, en de recente veterinaire richtlijnen over het equine metabool syndroom noemen fructaan niet meer als mechanisme.
Toch is de naam niet zinloos. Fructaan, enkelvoudige suikers en zetmeel stijgen en dalen onder hetzelfde weer. Wie fructaan volgt, volgt in de praktijk het totale suikergehalte. Dat is precies wat deze index doet. We houden de naam aan omdat die ingeburgerd is, maar wat je ziet is een suikerindex.